ديده‌بانان ( dide - b n n ) پ . ج . ديده بان . و ديده‌بانان عالم : هفت سياره يعنى زحل و مشترى و مريخ و آفتاب و زهره و عطارد و ماه . ديده به راه ( dide - be - r h ) ص . پ . منتظر و انتظار كشنده . ديده بيدار ( dide - bid r ) ص . پ . بيخواب و آنكه از دير وقت بيدار باشد . ديده پوش ( dide - puc ) ص . پ . هر چيزى كه چشم را بپوشاند . ديده‌دار ( dide - d r ) ا . پ . ديده‌بان و قراول و ربيئة . ديده‌ريزى ( dide - rizi ) ا . پ . ماندگى و خستگى چشم . ديده سخت ( dide - saxt ) ص . پ . بىحيا و بىشرم و گستاخ . ديده شور ( dide - cur ) ص . پ . چشم شور و بد چشم . ديده‌كنان ( dide - kon n ) م ف . پ . تعمق و تامل در كار . ديده‌گاه ( dide - g h ) و ديده‌گه ( dide - gah ) ا . پ . جاى نشستن و محل اقامت ديدبان . ديده‌وار ( dide - v r ) ا و ص . پ . آشكار و هويدا و ظاهر . و تيز چشم . و ناظر و مباشر . و حارس و پاسبان . ديده‌وان ( dide - v n ) ا . پ . منظر . و قراول توپ . و آن نقطهء از توپ كه توپچى بواسطهء آن گلولهء توپ را بنشانه مىاندازد . و ديدبان . ديده و دانسته ( dide - vo - d neste ) م ف . پ . از روى علم و تجربه و بطور آگاهى . و قصدا و عمدا و از روى قصد و عمد . ديده‌ور ( dide - var ) ا و ص . پ . بيننده و واقف اسرار . و خداوند سيرت . و ديده - وار . و ديده ور شدن : رسيدن بچيزها چنان كه هست و نظر انداختن چنان كه بايد . ديده‌ورى ( dide - vari ) ا . پ . تيزى نظر و فراست . دىدى ( dayday ) ا . ع . آواز حداء گويند تازيان آواز حداء را نمىدانستند يك روزى شخص عربى غلام خود را زد و انگشتان وى را بگزيد و آن غلام از عقب شتران مىرفت و ناله و زارى مىكرد و مىگفت دىدى و مقصودش بايدى بود از اين آواز شتران را خوش آمده بسرعت سير كردند پس شخص عرب بغلام گفت هميشه بخوان اين آواز را و وى را خلعت داد . دير ( dayr ) ا . ع . صومعه و كليسا و خانقاه ترسايان . ج : اديار . و رأس الدير : اسقف و كسى كه رياست كند اهل دير را . دير ( dayr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كليسا و معبد ترسايان و معبد رهيانان . و دير تنگ : عالم و دنيا . و ديرسپنجى : دنيا زيرا كه مانند سپنج بقاء و ثباتى ندارد . و دير رندسوز : دنيا . و دير مغان : آتشكده . و بتخانه . و دير مكافات : اين دنيا . و دير مينا : فلك . دير ( dir ) ص ر م ف . پ . آهسته آهسته و با درنگى . و درنگ . و عقب و پس . و مدت متمادى . و مكث متمادى . و توقف زياد . و اندكى پيش از اين . و كهنه . و قديم . و دور و بعيد نقيض نزديك و نوعا كلمهء دير را در بعد زمان و كلمهء دو را در بعد مسافت استعمال مىكنند . و دير شدن : مدتى گذشتن . و دور شدن . و فوت شدن . و دير واداشتن : درنگ كردن . و مدتى باز و مفتوح داشتن . و تعويق انداختن . دير ( dir ) ا . پ . مدت مديد و زمان طويل . ج : ديرها . ديرآ ( dir - ) ص . پ . كسى كه بدرنگى و بطوء آيد و درآمدن آهستگى كند . ديران ( dir n ) ع . ج . دار . ديرانه ( dir ne ) م ف . پ . مدت زياد رزمان دراز . ديرانى ( dayr niyy ) ا . ع . صاحب دير . ديربار ( dir - b r ) ص و م ف . پ . طويل و دراز . و درختى كه در آخر موسم بار دهد . ديرباز ( dir - b z ) ا و ص . پ . عالم . و دراز و طويل . و مدت زياد و زمان طويل . ديرپا ( dir - p ) ا و ص . پ . بطئ الحركه و آهسته رو . و صد پا . و عقرب . و ثابت و دائم و پايدار و برقرار . ديرپاى ( dir - p y ) ا و ص ف . محكم و استوار و ثابت و پايدار . و عنكبوت . و كهنه و سالديده و پير و ضعيف . و مرد قوى البنيه كه دير پير شود . دير پائى ( dir - p i ) ا . پ . پايدارى و استوارى و ثبات و ثابت قدمى و برقرارى . دير پروازى ( dir - parv zi ) ا . پ . پرواز بطور آهستگى و سنگينى . ديرة ( dayrat ) ا . ع . دور و دايره . ج : ديار . و تودهء گرد از ريگ . دير جنبش ( dir - jonbec ) ص . پ . بطئ الحركه . ديرخانه ( dayr - x ne ) ا . پ . خانقاه . و صعومعه . دير دارنده ( dir - d rande ) ص . پ . درنگى كننده و دفع الوقت نماينده . ديرداشت ( dir - d ct ) ا . پ . درنگى و تأخير در اداى چيزى . ديردور ( dir - davr ) ص . پ . بآهستگى گردنده مانند زحل . دير دير ( dir - dir ) م ف . پ . پس از مدتى .